تبلیغات
دانشجویان کشاورزی دانشگاه پیام نور فردوس - دانستنی هایی در مورد لایه حفاظتی زمین

دانستنی هایی در مورد لایه حفاظتی زمین

جمعه 22 آبان 1388 04:32 ب.ظ

نویسنده : دانشجویان مهندسی کشاورزی دانشگاه پیام نور فردوس
    ازن Ozone كلمه یونانی به معنی (بو) و مخصوصا بوی تند است.3O مولكولی با سه اتم اكسیژن كه آلروتروپ اكسیژن است و با آن تنها در یك اتم O تفاوت دارد كه همین یك اتم اكسیژن تفاوت های اساسی در این دو مولكول ایجاد كرده است. مقدار كل ازن در بالای سر ما در عرض های جغرافیایی معتدله حدود 350 دابسون DU است كه میزان ازن موجود در لایه اتمسفر 320 میلیون تن و ضخامت %% میلیمتر است. نور سفید خورشید از میلیاردها رنگ تشكیل شده است كه هر كدام طول موج و انرژی خاص خود را دارند.

هنگامی كه این نور تجزیه می شود به هفت رنگ تفكیك می شود كه در این میان پرتوهای فرابنفش كه انرژی زیاد و طول موج كم دارند پرتوی خطرناك برای موجودات زنده هستند. خوشبختانه این پرتو خطرناك محافظی به نام لایه ازن دارد كه از ورود این پرتوهای خطرناك تا حد زیادی جلوگیری می كند. این پرتو بر حسب طول موج به موج UV-A ، UV-B و UV-C تقسیم می شود. پرتو
 UV-C
كاملاتوسط ازن جذب می شود. پرتو UV-A توسط ازن و هیچ ذره سازنده دیگری در هوای پاكیزه به طور قابل ملاحظه ای جذب ندارد و بیشتر این نور فرابنفش كه از نظر زیست شناختی كمترین ضرر را دارد به سطح زمین می رسد. این پرتو طول موجی حدود 3000 تا 400 نانومتر) دارد اما ازن باید نقش حفاظتی خود را در ناحیه UV-B كه پرتوی خطرناك است ایفا كند. این ناحیه به عنوان ناحیه 280 تا 320 نانومتر تعریف شده است كه ازن برای محافظت ما در برابر پرتو فرابنفش در این ناحیه كاملاموثر نیست و كسری از UV-B به پرتو می رسد. در صورت صدمه رسیدن به ازن مقدار UV-B رسیده به زمین زیاد می شود. رسیدن بیش از حد این پرتو موجب زیان های غیرقابل جبرانی در موجودات زنده روی زمین می شود. تحقیقات ثابت كرده است كه تركیباتی به نام كلروفلوئوروكربن ها CFC و برخی تركیبات دیگر در سطح زمین بسیار پایدار هستند كه این تركیبات با رسیدن به سطوح بالاتر استراتوسفر شكسته شده و رادیكال های فعال هالوژن دار به وجود می آورند، مثل (كلر.) هر اتم كلر 100 هزار مولكول ازن را نابود می كند. این رادیكال های فعال با دخالت در چرخ طبیعی تشكیل ازن و با تخریب مولكول های ازن موجب اختلال در چرخه ازن شده و در نتیجه موجب كاهش ضخامت لایه ازن و افزایش سطح پرتو UV-B در سطح زمین می شوند. برای اولین بار در سال 1957 دكتر جوسی و فارمن و همكارانش- دو گروه بریتانیایی- حفره ازن را در قطب جنوب كشف كردند.
    عوامل تخریب كننده ازن
    مهم ترین مواد مخرب اولیه ازن كه در سال 1928 سنتز شدند و به علت پایداری، غیرقابل اشتعال بودن و سمی نبودن به سرعت در منابع مختلف گسترش یافتند عبارتند از:
    1-
CFC ها كه در صنایع سرمازا (یخچال ها، فریزرهای خانگی و صنعتی، آب سردكن ها و كولرهای گازی) در صنایع اسفنج سازی به عنوان پف دهنده و اسپری ها استفاده می شود.
    2- هالون 12111، 1301، 2402) كه در موارد اطفای حریق در كپسول های آتش نشانی استفاده می شود.
    3- حلال ها كه عمدتا تحت عنوان پاك كننده ها و چربی زدا در صنایع مختلف فلزی - الكترونیك (برای پاك كردن بردهای الكترونیكی) و صنایع خشكشویی كاربرد دارند مثل كلروفرم (تری كلرواتان) و در بخش كشاورزی به عنوان ماده آفت كش و ضدعفونی مثل كربن تتراكلراید و متیل بروماید استفاده می شود.
    4-
NO حاصل اگزوز ماشین آلات موتوری
    5- گردبادهای سنگین كه در قطب جریان دارند ( )
Voorlexpolar می توانند ذرات هوا را تجزیه كنند و باعث ایجاد ابرهای سردی ( ) PSC بر فراز قطب جنوب شوند كه دمای آنها 80- درجه سانتیگراد است. این ابرها از نیتریك اسیدتری هیدرات تشكیل شده اند كه اسیدی هستند و باعث تخریب ازن می شوند این ابرهای اسیدی با باران های اسیدی تفاوت دارند.
    
    اثرهای زیست شناختی تخریب ازن
    1- اثر بر سلامت انسان: تماس با پرتو
UV-B فرابنفش موجب آفتاب سوختگی و تماس زیاد آن با بدن موجب سرطان پوست می شود. همچنین باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن و تشدید بیماری های عفونی می شود.
    
UV-B می تواند به وسیله مولكول های DNA جذب شود كه به واكنش های زیان آوری در بدن منتهی می شود. افزایش سطح UV-B به افزایش آب مروارید به ویژه در افراد میانسال منتهی می شود.
    2- اثر بر اكوسیستم خشكی: افزایش
UV-B در بازدهی نور سنتز مداخله می كند و باعث كاهش تولید برگ، دانه و میوه در گیاهان می شود. همچنین باعث كاهش بازده محصولات كشاورزی مثل برنج، گندم، سویا و سیب زمینی می شود.
    3- اثر بر اكوسیستم دریاها و اقیانوس ها: پرتو
UV-B بر زندگی فیتوپلانكتون ها اثر می گذارد و باعث كاهش جمعیت قورباغه ها و سایر دوزیستان می شود. از تبدیل تخم ماهی ها به نوزادان ماهی جلوگیری می كند و باعث كاهش چشمگیر در تولید پروتئین دریایی می شود.
    4- افزایش دمای هوا و آب شدن یخ های قطبی را سبب می شود.
    
    چاره چیست و چه باید كرد؟
    - سازمان ملل متحد برای جلوگیری از وقوع فاجعه ای جهانی هرگونه تولید و استفاده از گازهای فریون 11-12-113-114-115 را در تمام كشورها ممنوع كرده است. (طرح مونترال)
    مهم ترین كار در حفظ لایه ازن جایگزین كردن فریون 134
a یا HFC به جای CFC است. این تركیبات كلر ندارند و هیچگونه واكنشی با مولكول های ازن نمی دهند بلكه خواصی بهتر از گازهای فریون خطرناك دارند. این تركیبات F2-CH3CH به نام a134HFC- هستند و اثر واكنش، هیدروژن فلوئورید می دهند كه دارای پیوند قوی H-F است كه شكسته نمی شوند و هالوژن تولید نمی كنند و موجب تخریب ازن نمی شوند.

به نقل از روزنامه اعتماد ملی شماره 691




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -